Muốn vẽ tranh phong cảnh đơn giản mà đẹp bằng bút chì màu, bạn chỉ cần nhớ 3 điều: đặt đường chân trời lệch lên hoặc xuống một phần ba tờ giấy, chia cảnh thành 3 lớp xa, giữa, gần, và tô lớp càng xa thì càng nhạt, càng ngả xanh. Không cần vẽ cây cối chi tiết, chỉ cần đúng thứ tự lớp là tranh đã có chiều sâu. Bé Mây hướng dẫn từng bước, kèm 5 mẫu phong cảnh dễ cho người mới.
Vì sao tranh phong cảnh của người mới hay bị “phẳng”?
Bạn tô rất kỹ từng ngọn núi, từng cái cây, nhưng nhìn tổng thể vẫn thấy như hình dán chồng lên nhau? Thường là do một trong ba lỗi sau:
- Đường chân trời nằm chính giữa tờ giấy. Trời và đất chia đôi bằng nhau, mắt không biết nên nhìn vào đâu.
- Mọi thứ đậm như nhau. Ngọn núi ở rất xa cũng xanh đậm, sắc nét y như bụi cỏ ngay trước mặt.
- Không có lớp gần. Thiếu một vật ở tiền cảnh (bụi cỏ, hàng rào, cành hoa) nên mắt không thấy được “khoảng cách”.
Cả ba lỗi đều sửa được bằng bố cục, không phải bằng tay nghề. Đó là lý do phong cảnh là chủ đề rất hợp để người mới thấy mình tiến bộ nhanh.
Bố cục 3 lớp: bí quyết vẽ tranh phong cảnh đơn giản mà đẹp
Hầu hết các bài dạy vẽ phong cảnh đều chia khung cảnh thành ba “mặt phẳng chiều sâu”. Bé Mây gọi gọn là lớp xa, lớp giữa và lớp gần:
| Lớp | Thường là gì | Cách tô bằng chì màu |
|---|---|---|
| Lớp xa (hậu cảnh) | Bầu trời, núi xa, mây | Lực tay rất nhẹ, màu lạnh và nhạt (xanh nhạt, tím nhạt), gần như không có chi tiết |
| Lớp giữa (trung cảnh) | Đồi, hàng cây, mặt hồ, ngôi nhà nhỏ | Lực tay vừa, màu rõ hơn, có vài chi tiết như mái nhà, tán cây |
| Lớp gần (tiền cảnh) | Cỏ, hoa, đá, hàng rào | Màu ấm và đậm nhất, nét sắc, nhiều chi tiết nhất |
Quy luật này có tên là phối cảnh không khí: càng nhìn xa, lớp không khí ở giữa càng dày, nên vật ở xa trông nhạt hơn, ít tương phản hơn và ngả về màu xanh lam. Bạn không cần nhớ tên, chỉ cần nhớ câu “xa thì nhạt và lạnh, gần thì đậm và ấm”.
Đặt đường chân trời ở đâu?
Kẻ nhẹ bằng bút chì một đường ngang ở khoảng một phần ba từ dưới lên nếu bạn muốn khoe bầu trời (hoàng hôn, mây trôi), hoặc một phần ba từ trên xuống nếu muốn khoe cánh đồng, mặt hồ. Tránh đặt ngay chính giữa.
Vẽ phong cảnh bằng bút chì màu: 5 bước từ trời xuống đất
Thứ tự quan trọng nhất khi tô chì màu là tô từ xa đến gần, từ nhạt đến đậm. Lớp gần sẽ đè lên mép lớp xa, nên làm ngược lại rất khó sửa.
Bước 1: Phác bố cục thật nhẹ
Dùng chì HB, kẻ đường chân trời, phác dáng núi, đồi bằng vài đường cong. Chỉ cần thấy được ranh giới giữa các lớp. Nếu dùng chì màu xoá được, bạn có thể phác luôn bằng màu xanh nhạt.
Bước 2: Tô trời chuyển màu
Trời trong xanh đậm nhất ở đỉnh tờ giấy và nhạt dần khi xuống gần chân trời. Tô màu xanh dương ở trên với lực tay vừa, càng xuống càng nhẹ tay, sát chân trời để gần như trắng hoặc phủ một lớp vàng chanh rất mỏng. Chỉ riêng dải chuyển màu này đã làm tranh “ra chất trời”.
Bước 3: Lớp xa: núi mờ
Tô núi xa bằng xanh tím nhạt, lực tay nhẹ, không viền. Muốn có dãy núi chồng nhau, cho dãy sau nhạt hơn dãy trước một chút.
Bước 4: Lớp giữa: đồi và hàng cây
Tô đồi bằng xanh lá vàng, chồng thêm xanh lá đậm ở phần chân đồi để tạo khối. Hàng cây xa chỉ là những đường lượn nhấp nhô màu xanh rêu, không cần vẽ từng lá.
Bước 5: Lớp gần: chi tiết và điểm nhấn
Vẽ cỏ bằng những nét vẩy ngắn từ dưới lên, chồng hai ba màu xanh và một chút nâu. Thêm vài bông hoa đỏ, vàng ở góc dưới. Đây là lớp duy nhất bạn được tô thật đậm và vẽ chi tiết.
Nếu chưa quen chồng màu hay chuyển màu, bạn đọc bài cách tô màu bút chì màu đẹp và luyện thang màu trước khi vẽ cảnh.
5 mẫu tranh phong cảnh đơn giản cho người mới
Mỗi mẫu dưới đây chỉ cần 5–7 màu và khoảng 30–45 phút.
- Đồi cỏ và mây trắng. Trời xanh chuyển màu, 3 lớp đồi lượn sóng chồng nhau, lớp sau nhạt hơn lớp trước. Mây để trắng giấy, chỉ tô nhẹ xám tím ở đáy mây.
- Hoàng hôn trên biển. Trời chuyển từ tím ở trên xuống cam, vàng ở chân trời. Mặt trời là một nửa hình tròn để trắng hoặc vàng nhạt. Mặt biển lặp lại màu trời nhưng đậm hơn, thêm vài vệt ngang sáng màu như ánh phản chiếu.
- Dãy núi xa và hồ nước. Đường chân trời đặt thấp. Núi tím xanh nhạt, mặt hồ lặp lại hình núi lộn ngược nhưng nhạt hơn nữa. Tiền cảnh là vài cây lau sậy tô đậm.
- Cánh đồng hoa. Đường chân trời đặt cao. Hoa ở xa chỉ là các chấm màu nhỏ li ti, hoa ở gần to dần và có cánh rõ. Chính sự to nhỏ này tạo ra chiều sâu.
- Đêm trăng trên giấy tối. Vẽ trên giấy kraft hoặc giấy màu tối, dùng chì màu ánh kim tô trăng, sao và viền đồi. Mẫu này “ăn gian” rất tốt vì nền tối đã làm sẵn không khí.
Muốn xem người khác tô trời, tô mây từng nét, bạn tìm trên YouTube với cụm từ vẽ phong cảnh bằng bút chì màu hoặc colored pencil landscape for beginners. Xem để học thứ tự tô, rồi vẽ cảnh của riêng bạn.
Bút chì màu và giấy nên dùng khi vẽ phong cảnh
Phong cảnh cần tô diện rộng và chồng nhiều lớp, nên chì màu và giấy ảnh hưởng nhiều hơn khi vẽ hình nhỏ.
Hộp 12 màu gốc dầu, lên màu tươi và hoà màu mượt, rất hợp để tô trời chuyển màu. Điểm cộng lớn với người mới là tẩy được, phác bố cục bằng màu nhạt rồi sửa thoải mái. Lõi thay được, có kèm gọt chì.
Bộ 12 màu cơ bản, giá mềm, vỏ gỗ dễ gọt. Hợp để tập bố cục 3 lớp và luyện chuyển màu trước khi đầu tư bộ xịn hơn.
Mẫu “đêm trăng” ở trên sẽ đẹp hơn với hộp 12 chì màu ánh kim (ID 9826), tô lên giấy tối hay giấy kraft là nổi hẳn.
Giấy A4+ dày 300gsm, mặt nhám bắt chì và sáp tốt, chồng 3–4 lớp màu vẫn không bóng mặt giấy, ít cong vênh. Nếu chỉ tập phác, tập giấy 100gsm cũng đủ dùng.
Có hộp chì màu và tờ giấy nhám là bạn đã sẵn sàng vẽ bức phong cảnh đầu tiên rồi đó.
Xem bút chì, chì màuLỗi hay gặp và cách sửa nhanh
- Trời bị vệt, loang lổ: tô bằng nét tròn nhỏ hoặc nét song song cùng chiều, nhiều lớp mỏng thay vì một lớp ấn mạnh.
- Núi xa quá đậm: lấy tẩy đất sét ấn nhẹ lên để nhấc bớt màu, rồi phủ một lớp xanh nhạt hoặc trắng.
- Cỏ trông như hàng rào: nét cỏ phải dài ngắn khác nhau, nghiêng vài hướng, không đều tăm tắp.
- Ranh giới lớp quá cứng: tô chồng mép hai lớp lên nhau một chút để chuyển tiếp mềm hơn.
Mới cầm bút lần đầu? Dành vài buổi tập nét và thang đậm nhạt theo bài học vẽ cho người mới bắt đầu, tranh phong cảnh sau đó sẽ dễ hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Vẽ phong cảnh đơn giản nên bắt đầu từ cảnh nào?
Đồi cỏ và mây trắng. Chỉ có trời, 2–3 lớp đồi và cỏ ở tiền cảnh, rất hợp để luyện bố cục 3 lớp và tô chuyển màu.
Vẽ tranh phong cảnh đơn giản mà đẹp cần mấy màu?
Hộp 12 màu là đủ. Một mẫu cảnh thường chỉ dùng 5–7 màu: hai màu xanh dương, hai màu xanh lá, một màu tím nhạt, vàng và nâu.
Vẽ phong cảnh bằng bút chì màu nên dùng giấy gì?
Giấy vẽ mặt hơi nhám, từ 100gsm trở lên. Giấy càng dày càng chồng được nhiều lớp màu. Giấy vở trơn láng sẽ khó lên màu đậm.
Làm sao để tranh phong cảnh có chiều sâu?
Cho lớp xa nhạt, lạnh, ít chi tiết; lớp gần đậm, ấm, nhiều chi tiết; và luôn có một vật ở tiền cảnh như bụi cỏ hay cành hoa.
Nguồn tham khảo
Bé Mây tổng hợp kiến thức về bố cục và phối cảnh không khí từ nhiều nguồn, rồi viết lại thành các bước dễ tập cho học sinh:
