Bút acrylic marker là gì? Vẽ lên được gì, bị khô phải làm sao

Bút acrylic marker là gì? Đây là loại bút chứa sơn acrylic gốc nước thay cho mực thường: khi còn ướt có thể lau đi bằng nước, khi khô sẽ thành một lớp màng màu đục, bám chắc và không trôi nước. Nhờ vậy bút vẽ được lên giấy, đá cuội, gỗ, gốm sứ, thủy tinh, nhựa và cả vải (sau khi ủi cố định màu), màu phủ đậm ngay cả trên nền tối.

Bé Mây sẽ giải thích nó khác bút dạ thường thế nào, vẽ lên gì đẹp nhất, có xóa được không, và cách cứu bút khi bị khô mực.

Bút acrylic marker là gì? Cấu tạo và cách hoạt động

Sơn acrylic gồm bột màu (pigment) trộn trong nhũ tương polymer acrylic và nước. Khi nước bay hơi, các hạt polymer liên kết lại thành một lớp màng dẻo, chịu nước. Bút acrylic marker chỉ đơn giản là “đóng chai” loại sơn này vào thân bút có ngòi.

Vì thế nhiều người gọi nó là bút sơn acrylic hay paint marker. Một số đặc điểm dễ nhận ra:

• Màu đục, phủ tốt: vẽ màu trắng lên giấy đen vẫn rõ, điều bút dạ thường không làm được.
• Khô thành lớp màng: theo một số nhà sản xuất, sơn khô mặt sau vài phút, cầm được sau khoảng 30–60 phút và cần khoảng 24 giờ để bền nhất.
• Vẽ chồng lớp được: chờ lớp dưới khô rồi vẽ màu sáng đè lên màu tối, màu không bị hòa lẫn.
• Ít mùi: gốc nước nên dễ chịu hơn bút sơn gốc dầu, hợp dùng trong phòng.

Bút acrylic marker là gì so với bút marker cồn, bút sơn dầu?

Tiêu chí	Bút acrylic marker	Bút marker cồn (alcohol)	Bút sơn gốc dầu
Mực	Sơn acrylic gốc nước	Mực nhuộm pha cồn	Sơn gốc dầu
Độ phủ	Đục, phủ được nền tối	Trong, thấm vào giấy, chuyển màu mượt	Đục, phủ tốt
Bề mặt hợp	Giấy, đá, gỗ, sứ, thủy tinh, nhựa, vải	Chủ yếu giấy marker	Kim loại, nhựa, kính, bề mặt ngoài trời
Mùi	Nhẹ	Mùi cồn	Mùi dung môi rõ, cần thoáng khí
Hợp với	Vẽ đồ handmade, đá cuội, thiệp nền đen	Tô màu tranh, minh họa	Đánh dấu công trình, đồ ngoài trời

Nếu bạn cần đi nét mảnh trên giấy để ghi chú, vẽ line art thì bút line phù hợp hơn, xem thêm bài bút line là gì.

Bút acrylic marker vẽ lên được những gì?

Giấy và sổ vẽ

Vẽ được trên giấy thường lẫn giấy mỹ thuật. Đẹp nhất trên giấy dày từ khoảng 150 gsm trở lên vì sơn khá ướt. Giấy kraft, giấy đen, thiệp màu tối là “sân chơi” lý tưởng vì màu sáng nổi bật hẳn.

Đá cuội, gỗ

Rửa sạch, để khô hoàn toàn rồi mới vẽ. Bề mặt nhám như gỗ mộc, đá cuội ăn sơn rất tốt. Muốn để ngoài trời hay trang trí chậu cây, sau khi khô 24 giờ có thể phủ thêm một lớp keo xịt bóng hoặc vecni để bền hơn.

Gốm sứ, thủy tinh, nhựa, kim loại

Lau sạch dầu mỡ, bụi trước khi vẽ để sơn bám. Trên bề mặt trơn láng, sơn cần lâu hơn mới bám chắc, đừng chạm tay khi chưa khô hẳn.

Vải, áo, giày vải

Vẽ được, nhưng phải cố định màu bằng nhiệt nếu muốn giặt. Bé Mây hướng dẫn riêng ở mục dưới.

Mới cầm bút lần đầu, bạn có thể luyện các hình đơn giản trong bài vẽ doodle đơn giản trước khi vẽ lên đồ thật.

Gợi ý bút acrylic marker ở Meily

Muốn thêm hiệu ứng ánh kim cho đồ handmade, bạn có thể kết hợp bút nhũ Sta Metallic (nét khoảng 2 mm, viết được trên giấy, gỗ, thủy tinh, sứ, đá) hoặc bút nhũ có viền outline B06. Hai loại này dùng ngòi sợi acrylic, mực nhũ, không phải sơn acrylic, nên thử trước trên mẫu nhỏ.

Cách dùng bút acrylic marker cho người mới

1. Lắc bút: đậy chặt nắp, lắc khoảng 15–30 giây cho bột màu tan đều. Bút có bi lắc bên trong sẽ nghe tiếng “lạch cạch”.
2. Mồi mực: nếu là bút van ấn, ấn ngòi xuống giấy nháp vài lần cho sơn xuống ngòi. Ấn từ từ, đừng ấn liên tục quá mạnh vì sơn dễ trào thành vũng.
3. Vẽ lực vừa phải: lướt đều tay, đi từ mảng lớn đến chi tiết nhỏ.
4. Chờ khô rồi mới chồng lớp: lớp dưới còn ướt mà vẽ đè sẽ bị kéo màu, lem bẩn.
5. Đậy nắp ngay: sơn acrylic khô nhanh khi tiếp xúc không khí, quên nắp vài phút là ngòi bắt đầu cứng.

Acrylic marker vẽ áo có giặt được không?

Giặt được nếu bạn làm đúng các bước cố định màu mà nhiều hướng dẫn vẽ vải gợi ý:

• Giặt và phơi khô áo mới trước khi vẽ, lót bìa cứng vào giữa để sơn không thấm sang mặt sau.
• Vẽ xong để khô hẳn khoảng 24 giờ.
• Phủ một lớp vải cotton mỏng lên hình, ủi ở nhiệt độ phù hợp với chất vải, khoảng 2–3 phút cho mỗi vùng.
• Chờ vài ngày rồi mới giặt lần đầu, lộn trái áo, giặt nước lạnh, xà phòng nhẹ, hạn chế vắt mạnh.

Vải cotton ăn sơn tốt nhất. Mô tả từng loại bút khác nhau, nên vẽ thử một góc nhỏ trên vải thừa trước khi vẽ lên áo đồng phục hay áo lớp.

Bút acrylic marker có xóa được không?

• Khi còn ướt: lau ngay bằng khăn ẩm hoặc tăm bông thấm nước là sạch, nhất là trên bề mặt trơn như sứ, thủy tinh, nhựa.
• Khi đã khô: sơn thành lớp màng chịu nước, nước thường không lau đi được. Trên kính, sứ trơn có thể làm ẩm rồi cạo nhẹ bằng móng tay hoặc thẻ nhựa. Trên giấy, gỗ, vải gần như không xóa được.
• Sửa lỗi kiểu họa sĩ: vì sơn đục, bạn có thể chờ khô rồi phủ màu nền (hoặc màu trắng) lên chỗ vẽ lỗi, sau đó vẽ lại.

Bút acrylic bị khô phải làm sao?

Đừng vội vứt bút. Thử lần lượt các cách sau, từ nhẹ đến mạnh:

1. Lắc mạnh 20–30 giây khi đã đậy chặt nắp. Rất nhiều trường hợp mực ra nhạt hoặc ra nước là do bột màu lắng xuống đáy, lắc kỹ là hết.
2. Mồi lại ngòi: ấn ngòi lên giấy nháp nhiều lần cho sơn chảy xuống.
3. Làm sạch ngòi: nếu đầu ngòi đóng cặn sơn khô, rửa ngòi dưới vòi nước ấm, dùng giấy lau sạch rồi mồi lại. Với bút có ngòi rút ra được, có thể ngâm riêng ngòi trong nước ấm vài phút.
4. Ngâm đầu bút: nhúng phần tiếp giáp giữa ngòi và thân bút vào cốc nước ấm khoảng một phút đến khi thấy màu loang ra, lau khô, đậy nắp và để yên một thời gian trước khi thử lại.
5. Đảo ngòi: một số bút có ngòi hai đầu, có thể rút ra lật mặt khi đầu cũ đã mòn hoặc cứng.

Nếu đã thử hết mà sơn bên trong đã đông cứng (lắc không còn nghe tiếng bi, thân bút nặng mà không ra màu), lúc đó bút gần như không cứu được.

Cách bảo quản để bút không bị khô

• Đậy nắp đến khi nghe “tách”, kiểm tra nắp không nứt.
• Cất bút nằm ngang, tránh chỗ nắng nóng như bệ cửa sổ, cốp xe.
• Dùng đều đặn; lâu không dùng thì lắc và vẽ vài nét mỗi tuần.

Câu hỏi thường gặp

Bút acrylic marker có độc không?

Sơn acrylic gốc nước thường ít mùi hơn bút sơn gốc dầu. Tuy vậy vẫn nên đọc thông tin trên bao bì, vẽ ở nơi thoáng, rửa tay sau khi vẽ và để xa tầm tay trẻ nhỏ.

Bút acrylic marker có chống nước không?

Sau khi khô hẳn, sơn tạo lớp màng chịu nước. Trên vải cần ủi cố định màu; đồ để ngoài trời nên phủ thêm lớp keo bảo vệ.

Bút acrylic có xóa được không?

Lúc còn ướt thì lau bằng khăn ẩm được. Khô rồi thì gần như cố định, chỉ có thể cạo nhẹ trên bề mặt trơn như kính, sứ hoặc phủ màu khác lên.

Người mới học vẽ có nên mua bút acrylic marker?

Nên, nếu bạn thích làm đồ handmade, vẽ đá cuội, trang trí thiệp nền tối. Còn nếu chỉ vẽ trên giấy, xem thêm lộ trình trong bài học vẽ cho người mới bắt đầu để chọn dụng cụ hợp lý.

Nguồn tham khảo: thành phần và cơ chế khô của sơn acrylic tham khảo Wikipedia (Acrylic paint); đặc điểm, thời gian khô, độ bền và cách cố định màu trên vải tham khảo Chalkola và Acrylic Painting School; cách cứu bút sơn khô, ra mực nhạt tham khảo Artistro và Redbubble. Thông số bút lấy từ mô tả sản phẩm của Meily.