Cách ghi chép từ vựng tiếng Anh hiệu quả là ghi sao cho sau này bạn tự kiểm tra được: mỗi từ có nghĩa ngắn gọn, cách đọc, một cụm từ hay đi kèm và một câu ví dụ do chính bạn đặt, rồi bố trí trên trang để che được một nửa mà đoán nửa còn lại. Chép dài một danh sách “từ = nghĩa” rồi đọc đi đọc lại là cách tốn công nhất mà nhanh quên nhất.
Bé Mây tổng hợp 4 cách ghi vào sổ dễ làm nhất, mỗi cách hợp một kiểu người học. Bạn chọn một cách chính, dùng đều tay vài tuần rồi mới đổi.
Cách ghi chép từ vựng tiếng Anh hiệu quả: mỗi từ ghi gì?
Không cần ghi mọi thứ từ điển có. Chỉ cần đủ để bạn dùng được từ đó trong câu:
| Phần | Ví dụ với từ “reduce” | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Từ + từ loại | reduce (v) | Biết từ đứng ở đâu trong câu |
| Cách đọc, trọng âm | /rɪˈdjuːs/, nhấn âm 2 | Nghe được, nói đúng |
| Nghĩa ngắn theo ngữ cảnh | giảm, làm giảm | Một nghĩa bạn vừa gặp là đủ, đừng chép cả trang |
| Cụm hay đi kèm | reduce stress, reduce the risk of | Người bản ngữ nói theo cụm |
| Câu của bạn | Walking after dinner helps me reduce stress. | Gắn từ với đời sống của bạn, dễ nhớ hơn câu mẫu |
| Ngày ghi | 12/11 | Biết khi nào cần ôn lại |
Cách 1: Sổ 2 cột che nghĩa để tự kiểm tra
Đây là cách cơ bản và hợp với hầu hết mọi người. Trang chia hai cột: bên trái là từ tiếng Anh, bên phải là nghĩa và ví dụ. Khi ôn, che cột phải, nhìn từ đoán nghĩa; sau đó đảo lại, che cột trái, nhìn nghĩa viết lại từ. Việc tự nhớ ra (thay vì chỉ đọc lại) là điểm mấu chốt giúp nhớ lâu, bé Mây đã giải thích kỹ trong bài cách học thuộc nhanh nhớ lâu.
Bạn có thể tự kẻ đường dọc giữa trang trên sổ kẻ ngang, hoặc dùng sổ từ vựng có bìa che từng phần cho nhanh.
Sổ Word Study A6 120 trang, ruột chia 2 cột từ và nghĩa, ví dụ; bìa đóng mở từng phần để tự che nghĩa. Giấy 100 gsm, lò xo kép. Nhỏ gọn bỏ túi, ôn trong giờ ra chơi hay lúc chờ xe.
Khổ B5 rộng, 120 trang giấy 100 gsm, bìa có nắp che từng phần ở cả mặt trước và sau. Hợp bạn ôn thi, mỗi ngày ghi nhiều từ và cần chỗ viết câu ví dụ dài.
Cách 2: Thẻ từ vựng có khoen, thêm bớt tùy ý
Mỗi thẻ một từ: mặt trước ghi từ và cụm đi kèm, mặt sau ghi nghĩa, cách đọc, câu ví dụ. Thẻ có khoen giữ cả xấp nên không rơi vãi, mà vẫn tháo ra sắp xếp lại được.
Điểm mạnh của thẻ là bạn chia được thành nhiều xấp theo mức độ nhớ. Đây chính là ý tưởng của hệ thống Leitner do nhà báo khoa học Đức Sebastian Leitner đề xuất từ những năm 1970: thẻ trả lời đúng chuyển sang xấp ôn thưa hơn, thẻ sai quay về xấp ôn hằng ngày.
- Xấp 1 (chưa thuộc): ôn mỗi ngày.
- Xấp 2 (đang nhớ): ôn 2–3 ngày một lần.
- Xấp 3 (thuộc rồi): ôn khoảng mỗi tuần, thẻ nào sai thì về lại xấp 1.
85 thẻ cỡ A7 (73 × 104 mm), giấy 140 gsm dày cầm không nhàu, còng thép tháo lắp dễ. Thẻ nào đã thuộc thì tháo ra cất riêng, xấp mang theo luôn mỏng nhẹ.
Cách 3: Sổ cụm từ và câu của riêng bạn
Thay vì ghi từ đơn lẻ, bạn ghi theo cụm như “make a decision”, “take notes”, “pay attention to”. Cách này rất hợp khi luyện viết và nói, vì bạn học luôn cách các từ đi với nhau, tránh lỗi dịch từng chữ kiểu “do a decision”.
Cách ghi gợi ý trên một trang sổ kẻ ngang:
- Tiêu đề trang theo chủ đề hoặc theo bài đọc, ví dụ “Health” hay “Unit 5”.
- Mỗi dòng một cụm, gạch chân từ khóa chính.
- Dòng dưới viết một câu về bản thân, bạn bè, lớp học của bạn có dùng cụm đó.
- Chừa cột hẹp bên lề để tick mỗi lần ôn.
Muốn trang từ vựng trình bày đẹp mắt hơn, như mã màu theo từ loại hay sơ đồ “word map”, xem phần tiếng Anh trong bài trang trí sổ tay học tập.
Sổ còng B5 120 trang, mỗi dòng có cột từ mới, nghĩa, ví dụ và ô check số lần đã ôn, giấy 100 gsm. Hết giấy thay được ruột B5 26 lỗ, chép cụm từ theo chủ đề rồi sắp xếp lại tùy ý.
Cách 4: Phương pháp GoldList cho người lười ôn
GoldList là cách ghi chép từ vựng tiếng Anh vào sổ do người học ngoại ngữ David James phổ biến. Bạn không ép mình học thuộc ngay, mà để thời gian lọc dần:
- Mở trang trái, ghi ngày và một danh sách 25 từ hoặc cụm từ kèm nghĩa (gọi là “head list”). Viết chậm, đọc to, khoảng 20 phút.
- Gấp sổ lại, ít nhất 2 tuần sau mới mở ra.
- Đọc lại 25 từ, từ nào chắc chắn đã nhớ thì bỏ qua. Chép khoảng 70% từ còn chưa chắc (chừng 17 từ) sang trang phải.
- Lại đợi 2 tuần, lọc tiếp khoảng 30% và chép tiếp. Cứ thế, danh sách ngắn dần.
Cách này hợp với bạn thích viết tay và không có thời gian ôn mỗi ngày. Tuy vậy, bé Mây cần nói thật: GoldList chủ yếu được chia sẻ qua kinh nghiệm người học, nghiên cứu khoa học về nó còn ít và có cả ý kiến phê bình. Bạn nên kết hợp thêm việc tự kiểm tra (che nghĩa) mỗi lần lọc, chứ đừng chỉ đọc lại.
Một cuốn sổ kẻ ngang khổ A5 hoặc B5 bình thường là đủ cho GoldList, miễn là đủ dày để dùng nhiều tháng.
So sánh 4 cách ghi chép từ vựng tiếng Anh hiệu quả
| Cách | Hợp với | Cần chuẩn bị | Thời gian ôn |
|---|---|---|---|
| Sổ 2 cột che nghĩa | Hầu hết mọi người, ôn từ trong sách giáo khoa | Sổ kẻ ngang hoặc sổ từ vựng có bìa che | 5–10 phút mỗi ngày |
| Thẻ có khoen | Bạn thích ôn lúc rảnh, cần chia mức độ nhớ | Thẻ flashcard, bút | Rải rác trong ngày |
| Sổ cụm từ | Luyện viết, nói, ôn IELTS | Sổ kẻ ngang, highlight | 2–3 lần mỗi tuần |
| GoldList | Bạn bận, thích viết tay | Một cuốn sổ dày | Mỗi 2 tuần một lần |
Chọn một cách, một cuốn sổ hợp tay, mỗi ngày 10 từ. Bé Mây cổ vũ bạn đến ngày thi.
Xem sổ học từ vựngCâu hỏi thường gặp
Sổ từ vựng tiếng Anh nên chọn khổ nào?
A6 hoặc nhỏ hơn để bỏ túi ôn mọi lúc. B5 rộng hơn, hợp ghi cụm từ và câu ví dụ dài khi ôn thi.
Cách ghi từ mới có nên ghi phiên âm không?
Nên, ít nhất là đánh dấu trọng âm. Ghi phiên âm giúp bạn đọc đúng, nghe ra từ khi gặp lại trong bài nghe.
Ghi từ vựng vào sổ hay dùng app tốt hơn?
Cả hai đều dùng được. App nhắc ôn tự động, còn viết tay giúp bạn chậm lại và chú ý từ hơn. Nhiều bạn ghi sổ trước, sau đó đưa từ khó vào app để ôn.
Mỗi ngày nên ghi bao nhiêu từ mới?
Người mới có thể bắt đầu 10–15 từ mỗi ngày. Quan trọng là ôn lại đều, không phải ghi thật nhiều.
Nguồn tham khảo: hệ thống Leitner và flashcard (Wikipedia); mô tả phương pháp GoldList (How to Get Fluent) cùng bài phê bình khoa học của Universe of Memory và nghiên cứu của J. Duplice về GoldList (ERIC); bài viết về ôn giãn cách với flashcard của Olesen Tuition. Bé Mây tổng hợp và viết lại cho học sinh Việt Nam.
