Bút marker là gì? Đó là loại bút có ngòi bằng sợi nén (nỉ, polyester, sợi acrylic) dẫn mực từ ống chứa bên trong ra giấy, cho nét đậm, màu tươi, tô mảng nhanh. Người Việt hay gọi chung là bút dạ hoặc bút lông màu. Điều quan trọng nhất khi chọn marker là loại mực: gốc cồn, gốc nước hay sơn acrylic, vì mỗi loại cho cách tô và loại giấy rất khác nhau.
Bút marker là gì? Cấu tạo đơn giản của một cây marker
Một cây marker gồm ba phần: thân bút, lõi chứa mực (thường là một thỏi bông thấm mực) và ngòi. Ngòi hút mực từ lõi theo kiểu mao dẫn, nên chỉ cần chạm vào giấy là mực ra, không cần ấn mạnh như bút bi.
Từ cái tên chung này, marker chia thành nhiều dòng: bút đánh dấu (highlight), bút lông bảng, bút ghi đĩa, bút sơn và marker vẽ. Trong bài, bé Mây tập trung vào marker dùng để vẽ, tô màu và trang trí sổ.
Các kiểu đầu ngòi marker hay gặp
| Đầu ngòi | Nét | Dùng để |
|---|---|---|
| Đầu tròn mảnh (fine, liner 0,4–0,8 mm) | Nét đều, nhỏ | Đi viền, viết chữ nhỏ, vẽ chi tiết |
| Đầu tròn to (bullet 1–2 mm) | Nét đều, đậm | Viết tiêu đề, tô mảng nhỏ |
| Đầu vát (chisel) | Xoay bút ra nét to hoặc nhỏ | Tô mảng lớn, kẻ đường nét dày |
| Đầu cọ (brush) | Ấn mạnh nét to, nhấc nhẹ nét mảnh | Brush lettering, tô chuyển màu mềm |
Nhiều cây marker có 2 đầu: một đầu to để tô, một đầu mảnh để đi nét. Đây là kiểu tiện nhất cho học sinh vì một cây làm được hai việc.
Bút marker gốc cồn, gốc nước và acrylic khác nhau thế nào?
| Tiêu chí | Marker gốc cồn | Marker gốc nước | Marker sơn acrylic |
|---|---|---|---|
| Mùi | Có mùi cồn nhẹ | Gần như không mùi | Thường ít mùi |
| Tốc độ khô | Vài giây | Chậm hơn | Khoảng 1–3 phút tùy loại |
| Tô mảng | Mịn, hầu như không vệt | Dễ để lại vệt sọc nếu tô đi tô lại | Phủ đục, che được nền tối |
| Hoà màu | Rất dễ, lớp sau làm mềm lớp trước | Hạn chế, nhưng quét nước có thể loang nhẹ | Khó hoà khi đã khô |
| Thấm giấy | Thấm xuyên mặt sau trên hầu hết giấy | Ít thấm nếu không tô quá đậm | Ít thấm, nằm trên bề mặt |
| Bề mặt | Giấy marker chuyên dụng, giấy láng | Giấy sổ thường từ 100 gsm | Giấy, gỗ, đá, gốm, nhựa, vải |
| Hợp với | Vẽ minh hoạ, thiết kế, tô nhân vật mịn | Ghi chép, trang trí sổ, brush lettering | DIY, vẽ lên đồ vật, viết trên nền tối |
Bút marker gốc cồn
Mực gốc cồn bay hơi rất nhanh, nên tô mảng lớn mà ít bị vệt. Khi tô màu thứ hai lên màu thứ nhất vừa khô, cồn trong lớp mới làm lớp cũ “mềm” lại, hai màu hoà vào nhau. Đó là lý do dân vẽ minh hoạ, vẽ thời trang, vẽ nhân vật hay dùng marker cồn. Đổi lại, mực thấm xuyên giấy rất mạnh, bạn nên lót một tờ giấy bên dưới và không vẽ trên sổ ghi chép.
Bút marker gốc nước
Mực gốc nước dịu hơn, ít mùi, ít thấm mặt sau, hợp tô sổ tay, ghi chú, viết chữ trang trí. Tô mảng to sẽ dễ lộ vệt nếu bạn tô đi tô lại khi mực đang khô dở. Một số marker gốc nước còn loang được khi quét cọ ướt, tạo hiệu ứng gần giống màu nước.
Bút marker sơn acrylic
Thay vì mực, bên trong là sơn acrylic. Nét phủ đục, che được nền tối, vẽ được lên đá, gỗ, cốc sứ. Bé Mây đã có bài riêng rất kỹ về bút acrylic marker là gì, bạn đọc thêm nếu thích vẽ lên đồ vật.
Bút marker 2 đầu: lựa chọn tiện nhất cho học sinh
Nếu bạn chủ yếu ghi chép, trang trí sổ, vẽ doodle, một bộ marker 2 đầu là đủ cho rất nhiều việc. Đầu to tô tiêu đề và mảng nhỏ, đầu mảnh viết chữ và đi viền. Khi mua, bạn chỉ cần xem kích thước hai đầu ngòi có hợp cách viết của mình không.
Một đầu marker 1 mm để tô tiêu đề, một đầu line 0,5 mm để đi nét và ghi chú. Giá nhỏ, mua lẻ vài màu chủ đạo cho sổ học tập là đủ dùng.
Bộ 12, 24 hoặc 36 màu, mỗi cây có đầu brush lông mềm 1–2 mm cho nét thanh đậm và đầu liner 0,4 mm cho chữ nhỏ. Hợp bạn muốn vừa tô màu, vừa viết tiêu đề kiểu lettering.
Thích viết chữ bằng đầu cọ? Xem thêm bài bút brush lettering cho người mới để biết cách ấn nhả tạo nét thanh nét đậm.
Bút marker vẽ: chọn theo việc bạn muốn làm
- Tô màu nhân vật, minh hoạ mịn như tranh in: tìm marker gốc cồn, chọn bộ có nhiều tông cùng họ màu (đậm, vừa, nhạt) để chuyển màu.
- Trang trí bullet journal, ghi chú màu: marker gốc nước 2 đầu, tông pastel dịu mắt.
- Viết chữ trắng hoặc nhũ trên giấy đen, thiệp, kraft: bút sơn trắng, marker nhũ ánh kim.
- Vẽ lên cốc, đá, gỗ, vải: marker acrylic hoặc marker viết nhiều chất liệu.
Đầu lông mềm 1–2 mm và ngòi line 0,4 mm, mực nhanh khô, viết được trên giấy, gỗ, ly cốc, đá. Một bộ dùng chung cho cả sổ tay lẫn đồ handmade.
Ngòi 1 mm, nét trắng nổi bật trên giấy đen, giấy kraft và thiệp tối màu. Dùng để chấm điểm sáng, viết lời chúc hay vẽ hoạ tiết nhỏ lên nền đã tô marker.
Đủ loại marker, bút brush 2 đầu và bút nhũ đang chờ bạn chọn màu. Ghé Meily nha.
Xem bút markerGiấy nào dùng bút marker không lem, không thấm?
Marker và giấy luôn đi chung với nhau. Vài nguyên tắc:
- Marker gốc nước: giấy sổ từ 100 gsm trở lên thường viết ổn. Giấy dày 120 gsm sẽ yên tâm hơn khi tô mảng.
- Marker gốc cồn: gần như luôn thấm qua mặt sau. Dùng giấy marker chuyên dụng hoặc giấy vẽ dày, lót thêm một tờ giấy nháp bên dưới để không dính sang trang khác.
- Tô mảng lớn: tô liền tay theo một chiều, không chà đi chà lại nhiều lần một chỗ, giấy sẽ ít xù lông và ít vệt.
- Giấy quá nhám: làm đầu ngòi mòn nhanh. Giấy mịn, láng giúp ngòi bền hơn.
Giấy trơn 150 gsm, lò xo kép, bìa cứng kê tay. Dày hơn giấy sổ thường nên tô marker gốc nước khá yên tâm; với marker cồn, nhớ lót giấy nháp phía sau.
Cách giữ bút marker bền, không bị khô đầu
- Đậy nắp ngay khi không dùng, nghe tiếng “tách” là nắp đã kín.
- Marker 2 đầu nên cất nằm ngang để mực chia đều về hai phía.
- Không để bút gần cửa sổ nắng hay trong cốp xe nóng.
- Đầu ngòi bị xơ thì dành cây đó để tô mảng, mua cây mới để viết nét mảnh.
Câu hỏi thường gặp
Bút marker là gì, có giống bút dạ không?
Thường là một. “Bút dạ” là cách gọi quen thuộc ở Việt Nam cho các loại bút ngòi sợi nén, còn “marker” là tên tiếng Anh. Khác nhau thật sự nằm ở loại mực và đầu ngòi.
Marker gốc cồn hay gốc nước tốt hơn?
Không loại nào tốt hơn tuyệt đối. Gốc cồn tô mịn, hoà màu đẹp nhưng thấm giấy và có mùi. Gốc nước dịu, ít thấm, hợp ghi chép và trang trí sổ hằng ngày.
Bút marker có tẩy được không?
Phần lớn marker trên giấy không tẩy được. Một vài loại mực đặc biệt có thể xoá bằng nhiệt hoặc bút xoá riêng, bạn cần xem mô tả của từng sản phẩm.
Học sinh mới tập vẽ nên mua marker loại nào?
Bắt đầu bằng một bộ marker 2 đầu gốc nước 12 màu để tập tô và trang trí. Khi đã mê tô nhân vật và cần chuyển màu mịn, hãy cân nhắc marker gốc cồn.
Nguồn tham khảo
Bé Mây tổng hợp và viết lại từ các bài so sánh marker dưới đây:
